Onze voeding heeft invloed op onze stemming en ons gedrag. Ze kan zelfs de cognitieve achteruitgang die samengaat met het ouder worden, vertragen.

De mens is zo’n slim dier omdat hij zo’n groot brein bezit. Dat is ons gulzigste orgaan, maar het is wel kieskeurig als het op voedsel aankomt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat wat we eten invloed heeft op hoe we denken. Of dat wil zeggen dat we een genie worden van voedingssupplementen en diëten die het brein heten op te krikken? Niet direct, maar weten wat we eten kan alleen maar gezond zijn. Over voeding is het laatste woord in ieder geval nog niet gezegd, zeker niet als het om de geestelijke gezondheid gaat. Herinnert u zich nog dat ging nog niet zo lang geleden over cafeïneverslaving werd gesproken? Inmiddels wordt het kopje troost in verband gebracht met de preventie van alzheimer. En wijn? Onlangs bleek uit gegevens van 1600 zwangere vrouwen dat licht tot matig drinken tijdens het eerste trimester geen risico’s inhoudt voor de geestelijke ontwikkeling van de baby. Het zou geen invloed hebben op de aandacht en de intelligentie van het kindje. In de betroffen Deense studie werd naar hun inmiddels vijf jaar oude kinderen gekeken.



Meer omega-3, minder agressie
Verscheidene voedingsmiddelen bevatten stoffen die onze intellectuele vermogen zouden verbeteren. De bekendste zijn de omega-3-vetzuren, aanwezig in vette vis, walnoten en groene bladgroenten en steeds vaker toegevoegd aan bewerkt voedsel als brood en yoghurt. Jarenlang golden ze als breinvoedsel bij uitstek. De recenste studies duiden er echter op dat ze weinig of niets uithalen als het gaat om het verbeteren van onze intellectuele vermogens.

Een studie uit 2010 waaraan 200 gedetineerden uit acht Nederlandse gevangenissen deelnamen bewijst dan weer dat omega-3’s de agressie laten afnemen. Tijdens een periode van één tot drie maanden kregen de gedetineerden capsules bij hun gebruikelijke verzorging. Het ging ofwel om een mix van vitaminen, mineralen en omega-3-vetzuren, ofwel om een placebo. In de groep met de extra voedingsstoffen bleek agressief gedrag dan duidelijk minder vaak voor te komen. Het onderzoeksteam van psycholoog Ap Zaalberg stelde minder ongeregeldheden en gewelddadigheden vast, ook al wisten de gedetineerden, noch het gevangenispersoneel wie welke capsules had gekregen.

Met bessen geen oud besje?
Toch blijft de droom van een dieet dat het brein opkrikt springlevend. Recentelijk gaat de aandacht ook uit naar de flavonoïden, die je aantreft blauwe bosbessen, zwarte bessen, cacao groene thee, granen en rode wijn. Zo heeft Jeremy Spencer van de Universiteit van Reading in het Verenigd Koninkrijk in het effect ervan bestudeerd op ratten. Spencer en zijn team ontdekten dat deze stoffende leeftijdsgerelateerde achteruitgang van het geheugen ongedaan kunnen maken. De diertjes kregen dagelijks tussen de 120 en 150 gram bosbessen te eten. Hun geheugen begon er na drie weken op vooruit te gaan. De verbetering hield in dat de oudere ratten even goed presteerden als de jonge. Dat werd getest door de knaagdieren in een doolhof te plaatsen waar zich op het eind van de zoektocht lekkers bevond. Hun snelheid en precisie bij het vinden ervan werden gemeten.

Flavonoïden genoten al langer de reputatie dat ze fungeerden als antioxydanten die opgelopen schade aan het DNA herstelden. De bosbessenstudie toont echter aan dat deze stoffen en de zenuwcellen waarschijnlijk direct op elkaar inwerken. De wetenschappers menen dat flavonoïden de communicatie tussen de cellen verbetert en dat ze zenuwen die elektrische signalen naar de hersenen sturen stimuleren tot regeneratie.

Zowel flavonoïden als omega-3 zijn goed voor het geheugen en de hersenen. Maar waarom maakt DHA, een omega-3-vetzuur aanwezig in vis, het geheugen nu juist scherper? Daar kwamen Yves Sauve en zijn team van de Universiteit van Alberta (Canada) zojuist achter. Ook zij werkten met een diermodel. Ze hebben ontdekt dat de geheugencellen in de hippocampus beter met elkaar communiceren en vlotter berichten doorseinen als in dat gebied de DNA-niveaus hoog zijn. Dat verklaart waarom het geheugen verbetert op een dieet dat veel DHA bevat. Een dieet aangevuld met DHA, stelt Sauve, zorgt ervoor dat er extra omega-3-vetzuren worden opgeslagen in het brein. Meer vis eten of DHA-supplementen nemen kan voorkomen dat de cognitieve achteruitgang ten gevolge van het ouder worden sneller gaat.

Vanzelfsprekend moet nog een en ander nader worden onderzocht en zelfs af en toe met een korreltje zout worden genomen, maar de lessen zijn alvast duidelijk. Iedereen toch maar aan de vette vis, zou ik zeggen.